Thói quen nên bỏ để đàn ong dú miền Nam khoẻ quanh năm

Miền Nam không có mùa đông, không có gió Lào, hoa thì gần như tháng nào cũng có: xoài, nhãn, chôm chôm, dừa, cỏ dại ven bờ ruộng. Nghe qua tưởng nuôi ong dú ở đây dễ nhất nước. Dễ thật, nhưng chính vì dễ mà nhiều người sinh ra những thói quen sai, cứ lặp lại mỗi ngày mà không biết đàn yếu dần vì đâu.

Bài này không liệt kê thêm việc phải làm. Nó đi theo hướng ngược lại: những thói quen nên bỏ, và thứ nên làm thay vào.

Năm thói quen nên bỏ

Kiến và mối: việc của mọi tháng

Ở miền Bắc người ta lo rét, ở miền Trung lo bão; ở miền Nam, mối lo đều đều suốt năm là kiến. Khí hậu ấm ẩm làm kiến sinh sôi nhanh, cây cỏ mọc nhanh, và chỉ một nhánh lá chạm thùng là đường đi có sẵn.

• Chân chống đặt trong chén nước hoặc quấn vải tẩm dầu, kiểm mỗi tuần; mùa nắng nước bốc hơi nhanh hơn người ta nghĩ.
• Dọn cỏ, tỉa nhánh cây quanh thùng mỗi tháng, mùa mưa thì dày hơn.
• Giá gỗ dùng lâu năm nên gõ thử xem có bị mối ăn rỗng; một giá gãy giữa đêm là mất cả tổ.

Mùa mưa chiều: đổi trọng tâm

Mùa mưa ở miền Nam thường là những trận mưa chiều ào xuống rồi tạnh. Ong biết né mưa, nhưng thùng thì không. Trọng tâm của người nuôi trong mấy tháng này chuyển từ bánh mật sang cái vỏ:

1. Nắp thùng có mái che nhô ra ngoài, nước không chảy thẳng vào khe.
2. Thùng nghiêng nhẹ về phía cửa tổ để nước tạt vào tự thoát ra.
3. Sau những trận mưa to có gió, đi một vòng xem thùng có lệch, dây buộc có lỏng.
4. Ngày nắng sau chuỗi mưa dài mới mở thùng, bỏ phần tổ cũ ẩm mốc.

Nuôi trong vườn nhà và giữa phố

Rất nhiều người miền Nam nuôi ong dú trên sân thượng, ban công hay trong vườn trái cây nhỏ sau nhà. Mấy điều riêng cho kiểu nuôi này:

• Sân thượng nóng hầm vào trưa, cần mái che và đặt thùng cách mặt sàn bê tông.
• Vườn trái cây hay phun thuốc lúc ra hoa, đậu trái; hỏi người làm vườn lịch phun, nhắc họ phun chiều tối khi ong đã về.
• Hàng xóm sợ ong thì nói cho họ biết ong dú không có ngòi đốt; một hũ mật nhỏ biếu kèm thường giải quyết được mọi chuyện.

Muốn xem các kiểu đặt thùng hợp với nhà phố, vườn nhỏ hay vườn lớn, có thể đọc mục Mô hình nuôi phù hợp; còn lịch các loại cây cho hoa trong vùng thì có ở Nguồn hoa địa phương.

Học bằng mắt trước khi tự làm

Nhiều thói quen sai ở trên đến từ việc học qua lời kể, qua video ngắn. Ở gần, có thể ghé tận nơi xem người ta mở thùng, tách đàn, thu mật thế nào: tour học thực hành tại trại ở Trảng Bàng là một chuyến đi trong ngày với nhiều người ở Sài Gòn và các tỉnh lân cận.

Trại Ong Quý cũng là nơi có sẵn tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật. Người mới thường bắt đầu với một hai tổ, nuôi quen tay rồi mới thêm.

Câu hỏi thường gặp