Sai lầm nuôi ong dú miền Nam: chủ quan vì vùng dễ

Miền Nam là nơi ong dú dễ sống nhất cả nước: không có mùa đông, chỉ có mùa mưa và mùa nắng, vườn tược xanh quanh năm. Chính vì dễ nên nhiều người bắt đầu rất hăng — mua một lúc năm bảy thùng, đặt đâu cũng được, chăm theo cảm hứng. Rồi đến khoảng giữa năm thứ nhất, số thùng còn đông ong chỉ còn một nửa.

Ở vùng khó, người ta cẩn thận vì sợ. Ở vùng dễ, người ta mất đàn vì không sợ gì cả. Bài này viết cho đúng kiểu người đó.

Nghĩ một đằng, thực tế một nẻo

Nếu bạn ở nhà vườn: canh thuốc, không canh hoa

Đồng bằng phía Nam canh tác dày: sầu riêng, chôm chôm, xoài, cam quýt, lúa, rau màu. Hoa thì không thiếu, cái thiếu là những khoảng thời gian không có thuốc. Ong dú làm việc quanh tổ trong một vòng không xa, nên vườn của mình và vài vườn kế bên gần như là toàn bộ thế giới của đàn.

Những việc làm được ngay

• Nếu vườn nhà có phun, đặt luật: cây đang hoa thì không phun lên hoa; buộc phải phun thì chiều tối, khi ong đã về.
• Đặt thùng ở góc vườn xa hướng gió thổi từ vườn hàng xóm.
• Nói chuyện với nhà bên cạnh. Nhiều người sẵn lòng báo trước khi phun nếu biết bạn nuôi ong.
• Thấy xác ong rải dày trước cửa tổ sau một đợt phun quanh đó, ghi lại để lần sau dời thùng trước.

Muốn biết những cây cho mật phấn tốt và ít phải phun quanh nhà, tham khảo mục Nguồn hoa địa phương.

Nếu bạn ở nhà phố: tính nắng hắt và bê tông

Ở Sài Gòn và các thị xã, nhiều người nuôi ong dú trên ban công, sân thượng. Ong dú hợp với chuyện này vì hiền, không đốt. Lỗi phổ biến là đặt thùng trên sàn bê tông giữa trưa, cạnh mái tôn, hoặc trong góc kín không có lối bay thoáng.

1. Kê thùng cao khỏi sàn, có mái che riêng, tránh nắng chiều chiếu thẳng.
2. Cửa tổ hướng ra khoảng thoáng, không chĩa vào lối đi hay cửa sổ nhà hàng xóm.
3. Xung quanh có vài chậu cây cho hoa nhỏ như hoa giấy, mai chỉ thiên, các loại rau thơm ra hoa — đỡ cho đàn những ngày thiếu ăn.
4. Tránh xịt thuốc muỗi, thuốc côn trùng gần thùng.

Ai cũng vậy: kẻ thù không nghỉ mùa

Miền Nam ấm quanh năm thì kiến, thằn lằn, ếch nhái, nhện cũng hoạt động quanh năm. Ở vùng có mùa lạnh, người nuôi còn được nghỉ tay vài tháng; ở đây thì không. Chân kệ phải luôn có chén nước hoặc lớp dầu mỡ chống kiến, cành cây không được chạm vào thùng, bụi cỏ quanh kệ phải phát gọn.

Mùa mưa thêm một việc: nước mưa hắt, ngập chân kệ ở vùng thấp. Mái che riêng và kệ cao là đủ, không cần cầu kỳ.

Đừng vội nhân lên khi chưa qua một vòng năm

Thấy đàn lên đều, nhiều người muốn mua thêm hoặc tách liền. Hãy chờ ít nhất qua một mùa mưa và một mùa nắng với chính đàn của mình. Khi đó mới biết vườn nhà thiếu hoa lúc nào, kiến hay lên đường nào, thùng nóng nhất giờ nào. Tách đàn khi mùa mưa đã ổn định, hoa nhiều, đàn mẹ đông. Ghi chép từng thùng trong app quản lý trại ong giúp không nhầm thùng nào tách lúc nào. Thêm kinh nghiệm chọn cách nuôi hợp với nhà mình ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Bắt đầu nhỏ, bắt đầu chắc

Lời khuyên thực tế nhất cho người ở miền Nam: hai ba thùng đàn khoẻ, đặt đúng chỗ, theo dõi một năm. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nằm ngay trong vùng khí hậu này, có tổ ong dú giống nhân bằng tách đàn, mật ong dú, hộp quà mật và son dưỡng môi từ sáp ong dú. Người ở gần có thể ghé xem đàn thật trước khi chọn, và hỏi luôn cách bố trí thùng hợp với vườn hay sân thượng nhà mình.

Câu hỏi thường gặp