Nuôi ong dú có hợp với mọi người ở miền Nam?

Nếu có vùng nào mà câu «ai cũng nuôi ong dú được» gần đúng nhất, thì đó là miền Nam. Nắng ấm quanh năm, không rét, vườn cây trái nối nhau ra hoa, ong dú vốn là loài quen với khí hậu này. Nhưng người nuôi lâu năm trong Nam lại hay kể một nghịch lý: vì dễ nên người mới chủ quan, đặt tổ xong để đó, tới khi phát hiện kiến đã vào hết hoặc tổ ngập nước mưa thì đàn đã tàn.

Bài này không hỏi «miền Nam có nuôi được không», mà hỏi «trong miền Nam, mình thuộc kiểu người nào, và kiểu đó hay vấp ở đâu».

Bốn lầm tưởng hay gặp ở miền Nam

«Nóng quanh năm thì đàn tự lên»

Đàn có điều kiện để lên, nhưng nhịp ong dú vẫn chậm. Không có mùa đông không có nghĩa là có thể chia đàn liên tục hay thu mật đều tháng. Chia sớm khi đàn chưa đủ đông là cách nhanh nhất để có hai đàn yếu thay vì một đàn khỏe.

«Ong dú không đốt nên đặt đâu cũng được»

Ong dú không có ngòi đốt thật, nên hợp với nhà có trẻ nhỏ. Nhưng chỗ đặt vẫn quan trọng: tránh nắng chiều gắt, tránh mưa tạt, tránh chỗ kiến đi qua, và tránh sát nơi người qua lại phá cửa tổ.

«Mùa mưa là mùa no»

Mưa dầm nhiều ngày làm ong ít ra kiếm ăn, đất ẩm thì kiến, mối càng nhiều. Mùa mưa ở miền Nam thực ra là mùa phải canh kiến kỹ nhất.

«Mật để ngoài cũng được như mật ong thường»

Mật ong dú chua thanh, nhiều nước, nên để ngăn mát. Để ngoài trời nóng miền Nam thì hương vị dễ biến đổi.

Bạn đang ở kiểu nhà nào?

Điều đáng chú ý: diện tích không quyết định. Một nhà phố ở Sài Gòn có ban công nhiều cây, chủ nhà ngày nào cũng tưới cây và nhìn tổ, có khi giữ đàn tốt hơn một vườn rộng mà chủ ít khi ghé.

Kiến: kỳ thi thật sự của người nuôi miền Nam

Nếu phải chọn một việc để người mới ở miền Nam làm thật giỏi, đó là chống kiến. Kiến vàng, kiến đen, kiến lửa đều có thể tấn công tổ yếu. Các cách đơn giản:

• Đặt tổ trên kệ có chân, chân kệ đặt trong chén nước hoặc quấn vật liệu chặn kiến; thay nước, kiểm tra thường xuyên.
• Không để cành cây, dây leo, tường chạm vào tổ, vì kiến sẽ đi đường đó.
• Không để mật, sáp rơi vãi quanh tổ sau khi thu.
• Mỗi lần ngang qua, liếc chân kệ và cửa tổ; thấy đường kiến thì xử lý ngay trong ngày.

Các bài chi tiết hơn về chống kiến, chọn kệ, chọn chỗ đặt nằm trong mục Kinh nghiệm người nuôi.

Tuần đầu nhận tổ: làm gì

1. Đặt tổ vào chỗ đã chọn ngay khi về, tốt nhất là chiều mát.
2. Chờ một lúc cho đàn yên rồi mới mở cửa tổ, không lay động thùng.
3. Mấy ngày đầu chỉ quan sát: ong bay định hướng quanh tổ, sau đó ra vào đều là tốt.
4. Không mở nắp xem bên trong trong tuần đầu.
5. Ghi lại ngày nhận, tình trạng đàn, để so về sau.

Mua tổ ở đâu cho gần

Lợi thế của người miền Nam là gần nhiều trại nuôi, vận chuyển ngắn nên đàn ít bị sốc. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống được tách từ đàn khỏe, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, và hộp quà mật. Ai muốn so sánh, hỏi thêm người nuôi khác trong vùng thì có thể xem các tin mua bán tổ, mật trên chợ của người nuôi. Dù mua ở đâu, nên tránh đàn bắt từ tổ tự nhiên; đàn đó dễ chết và làm cạn quần thể ngoài thiên nhiên. Mô hình nuôi phù hợp với từng kiểu nhà được bàn thêm ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Câu hỏi thường gặp