Bán quán, mở tiệm tại nhà kiêm nuôi ong dú ở miền Nam

Ở miền Nam, rất nhiều nhà vừa ở vừa buôn bán: tiệm tạp hóa đầu hẻm, quán cà phê, tiệm sửa xe, tiệm may. Người chủ có mặt ở nhà từ sáng tới tối, nhưng không rời quầy được lâu. Kiểu thời gian đó, năm phút chỗ này mười phút chỗ kia, nghe tưởng vô dụng, lại hợp với nuôi ong dú hơn cả người đi làm xa.

Vì việc với đàn ong dú gần như toàn là việc nhỏ, lặp lại, làm lúc nào cũng được, chỉ cần đều.

Thời gian vụn là lợi thế

Người đi làm xa chỉ thấy đàn ong lúc sáng sớm và chiều tối. Người bán hàng tại nhà thì gặp đàn ong cả ngày: lúc vắng khách bước ra sau nhà vài phút, nhìn cửa tổ giữa buổi khi ong làm việc đông nhất, nghe tiếng ong là biết đàn ổn. Thấy kiến bò lên kệ là xử lý được ngay, không phải đợi tới cuối tuần.

Chia một ngày ra thì chỉ là mấy lần ghé:

• Mở tiệm xong: liếc chén nước dưới chân kệ.
• Giữa buổi, lúc vắng khách: đứng trước cửa tổ vài phút.
• Chiều trước giờ đông khách: châm nước, phủi kiến, nhìn mái che.

Đặt thùng sau nhà, không đặt trước tiệm

Ong dú không có ngòi đốt, nên đặt gần người không đáng ngại. Nhưng phía trước tiệm thì không hợp vì mấy lẽ: xe cộ ra vào, khói xe, bụi đường, khách đứng chắn ngay đường bay, trẻ con tò mò chọc vào cửa tổ. Phía sau nhà, dưới tán cây hay mái hiên, yên hơn nhiều.

• Cửa tổ quay vào vườn hoặc khoảng trống, không quay ra lối đi chung.
• Thùng cách xa bếp, chỗ nấu nướng, chỗ để xăng dầu và hóa chất của tiệm.
• Có mái che riêng; nước mưa từ mái nhà không được đổ thẳng xuống thùng.

Nóng ẩm quanh năm: kiến và mối là việc hằng ngày

Khí hậu miền Nam ấm quanh năm, côn trùng không có mùa nghỉ. Kiến là kẻ phá đàn ong dú thường gặp nhất, còn mối thì ăn chân kệ, đáy thùng gỗ để lâu ngày trên đất ẩm.

1. Chân kệ đặt trong chén nước hoặc chén dầu, châm đều, vớt lá rụng kẻo thành cầu cho kiến.
2. Không để cành cây, dây leo, bức tường chạm vào thùng.
3. Kê kệ trên gạch, đá, không để gỗ chạm đất.
4. Mỗi tháng gõ thử chân kệ, đáy thùng; chỗ nào mục bở là thay.

Hai mùa mưa nắng của miền Nam

Cây ra hoa quanh nhà quyết định đàn có dư mật hay không; mục Nguồn hoa địa phương có bài về cây trồng quanh nhà hợp với ong.

Việc nửa buổi: chọn ngày tiệm vắng

Tách đàn hay lấy mật thì không bỏ dở giữa chừng để ra bán hàng được. Đàn mở nắp lâu ngoài trời sẽ bị xáo trộn, kiến dễ vào. Chọn sáng ngày thường vắng khách, hoặc nhờ người nhà trông quầy một buổi. Chuẩn bị đủ dụng cụ trước rồi mới mở thùng.

Mật ong dú bên cạnh quầy hàng

Nhiều người bán hàng tại nhà nuôi vài thùng rồi để một ít mật mời khách quen. Nếu làm vậy, đóng lọ sạch, ghi rõ ngày lấy, để ngăn mát tủ lạnh vì mật ong dú nhiều nước, vị chua thanh, để ngoài nóng dễ lên men. Nói đúng những gì mình biết về mật nhà mình, đừng quảng cáo công dụng chữa bệnh. Muốn trao đổi tổ, mật với người nuôi khác trong vùng thì có chợ mua bán giữa người nuôi và mục Mua bán tại chỗ.

Lúc mới bắt đầu, đàn chưa có mật dư, nên đừng tự đi bắt tổ trong rừng. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ giống nhân bằng cách tách, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem ở ongquy.com. Nhà ở miền Nam thì khí hậu gần với nơi tổ giống lớn lên, đàn về quen chỗ nhanh.

Câu hỏi thường gặp