Bố trí khu nuôi ong dú miền Nam: vườn liếp, nhà phố

Nói về chỗ đặt tổ ong dú ở miền Nam, ít ai phải lo lạnh. Trời ấm quanh năm, hai mùa mưa nắng rõ ràng, vườn cây ăn trái nối nhau. Đây là vùng thuận cho ong dú. Nhưng chính sự thuận lợi làm người ta chủ quan: đặt tổ đại chỗ nào cũng được, rồi một hôm thấy cả đàn bị kiến tràn, hoặc ong chết rải trước cửa sau khi vườn bên xịt thuốc.

Ở đây, bố trí khu nuôi chủ yếu là để né ba thứ: kiến, nước và thuốc. Cách né khác nhau tuỳ mình đang có loại đất nào.

Ba kiểu đất, ba cách đặt

Vườn liếp: nước lên nước xuống

Ở miệt vườn, nước theo con nước, mùa nước nổi và triều cường có thể lên cao hơn mặt liếp ở nhiều nơi. Người có vườn lâu năm biết rõ chỗ nào trong vườn mình không bao giờ ngập; đó là chỗ đặt tổ. Thường là phần liếp đắp cao gần nhà hoặc nền nhà kho.

Đừng đặt sát mép mương cho mát. Mép mương ẩm, nhiều kiến, nhiều nhện, đất dễ sạt. Lùi vào giữa liếp, dưới tán cây ăn trái thưa như bưởi, chanh, xoài non thì vừa có bóng, vừa có hoa ngay đầu cửa. Vườn dừa, cau cũng tốt vì tán cao thoáng.

Kiến: lo trước một bước

Ở miền Nam, kiến vàng, kiến lửa, kiến đen có mặt khắp vườn. Một đàn ong dú bị kiến tìm ra có thể mất trong vài ngày. Cách đặt chống kiến:

1. Dùng giá kê có chân riêng, không dựa vào cây, vách, hàng rào.
2. Mỗi chân đặt trong một lon, chén chứa nước pha chút dầu ăn, hoặc quấn vòng bôi mỡ, bôi keo bẫy kiến.
3. Cắt cành cây, dây leo chạm vào giá hoặc mái che, kể cả cỏ cao sát chân.
4. Thay nước trong chén khi mưa làm tràn hoặc lá rụng làm cầu.

Làm đủ bốn bước thì kiến gần như hết đường lên. Kinh nghiệm phòng kiến của nhiều người nuôi trong vùng có thêm ở mục Kinh nghiệm người nuôi.

Thuốc từ vườn bên

Ở những vùng chuyên canh sầu riêng, xoài, rau màu, chuyện phun xịt diễn ra thường xuyên. Ong dú kiếm ăn quanh tổ nên nếu hoa trong tầm bay vừa bị phun, đàn sẽ hứng. Cách đặt để giảm rủi ro:

• Đặt tổ ở phía vườn xa ruộng, vườn phun nhiều nhất của hàng xóm.
• Để giữa hai bên một hàng cây hoặc bờ rào cây xanh.
• Trồng thêm vài loại cây có hoa không cần phun ngay quanh khu nuôi, để ong có chỗ ăn gần.
• Hỏi trước lịch phun; hôm đó che cửa tổ bằng lưới thưa từ sớm, chiều mát mở ra.

Nhà phố: nuôi giữa thành phố

Ở Sài Gòn và các thành phố phía Nam, nhiều người nuôi một hai tổ trên ban công. Chỗ đặt cần có mái, tránh nắng chiều chiếu thẳng, cửa tổ hướng ra khoảng không chứ không ra cửa sổ phòng ngủ nhà bên. Quan trọng nhất là nhìn quanh trong bán kính vài trăm mét có cây xanh, công viên, hàng cây có hoa không. Ong dú không đốt nên ít khi làm phiền hàng xóm, nhưng nói trước một câu vẫn hơn.

Bắt đầu nuôi từ đâu

Vườn miền Nam hợp nuôi ong dú, nhưng nên bắt đầu ít tổ, quen tay rồi mới tách thêm. Tổ giống nên lấy từ trại nuôi, không bắt tổ hoang. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú, hộp quà mật và đồ từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Khi đàn đã tách được nhiều, có thể trao đổi tổ hay mật với người nuôi khác trên chợ ong dú. Đọc thêm ở mục Nguồn hoa địa phương để biết cây nào trong vườn đang nuôi đàn mình.

Câu hỏi thường gặp