Vốn nuôi ong dú miền Nam: chỗ chi oan, chỗ chi thiếu

Trong Nam, ong dú gần như không gặp cái lạnh. Trời ấm quanh năm, vườn cây ăn trái ra hoa nối nhau, hàng rào bông giấy, dừa, xoài, chôm chôm ở đâu cũng có. Điều kiện thuận như vậy dễ khiến người mới nghĩ: cứ mua nhiều tổ, thùng đẹp, rồi để đó cho ong tự làm. Kết quả thường là tiền tiêu không ít, đàn mất không ít, vì tiền dồn sai chỗ.

Bài này không liệt kê từ đầu tới cuối mọi món cần mua. Nó chỉ ra hai nhóm: những khoản người miền Nam hay chi oan, và những khoản hay bị bỏ sót cho tới khi mất đàn mới nhớ.

Năm khoản hay chi oan

1. Mua nhiều tổ ngay đợt đầu. Mười tổ nhưng chưa biết đọc cửa tổ thì mười tổ cùng gặp một lỗi. Hai tổ là đủ để học, sau đó nhân bằng tách.
2. Thùng sơn bóng, gỗ quý. Đàn không cần đẹp, chỉ cần khít, khô, đủ dày. Sơn còn mùi làm đàn khó ở, có khi bỏ tổ.
3. Bộ lấy mật đầy đủ từ ngày đầu. Đàn mới về cần thời gian ổn định, chưa có mật dư để lấy.
4. Mua chai lọ, in nhãn để bán. Chưa có mật thì chưa cần. Mà có mật rồi, lượng mật ong dú mỗi thùng cũng không nhiều như ong nội, ong ngoại.
5. Tổ rẻ không rõ nguồn. Tổ bắt từ rừng hoặc tổ vừa tách non thường yếu, chết trong vài tuần. Tiền tiết kiệm được ở đây mất gấp nhiều lần về sau.

Năm khoản hay chi thiếu

Thằn lằn, nhện và mấy kẻ ăn ong ít ai tính

Ở vườn miền Nam, cửa tổ ong dú hay có thằn lằn, nhện giăng tơ, có nơi có cóc ngồi rình buổi tối. Mỗi con lấy đi một ít ong thợ mỗi ngày, cộng lại thành đàn mỏng dần. Khoản này không tốn tiền mua gì, chỉ tốn công: dọn tơ nhện quanh cửa tổ, đặt giá ở chỗ không dính sát tường hay bụi rậm. Nhiều người mất đàn mà không hiểu vì sao, chỉ vì chưa từng ra đứng nhìn cửa tổ lúc chạng vạng.

Sắp lại vốn ban đầu

Lấy tiền định mua thùng đẹp và bộ dụng cụ lấy mật, chuyển sang theo thứ tự này:

1. Hai tổ giống khoẻ, tách từ đàn nuôi.
2. Giá kê chắc, cách đất, có chân chống kiến.
3. Mái che rộng, chỗ đặt có bóng trưa.
4. Vài khóm cây có hoa quanh vườn để đàn có thức ăn những lúc vườn chính hết mùa.
5. Một thùng trống dự phòng cho lần tách đầu tiên.

Với vườn trái cây, cần thêm một việc không tốn tiền: hẹn với chính mình không phun thuốc khi cây đang ra hoa, hoặc phun chiều muộn. Xem cây nào trong vùng cho hoa vào mùa nào ở mục Nguồn hoa địa phương, và các kiểu bố trí vườn đang được dùng ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Người miền Nam có lợi thế ở gần trại

Ở trong Nam, khoảng cách tới trại giống thường ngắn, tổ chở về không phải chịu đường xa nên ít bị sốc. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nhân đàn bằng cách tách từ tổ nuôi, có tổ giống, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật — xem ở ongquy.com. Vì gần, người mới có thể ghé tour học thực hành tại trại một buổi để tận tay mở thùng, nhìn bầu mật, bầu phấn, rồi mới quyết định mua mấy tổ — rẻ hơn nhiều so với học bằng cách làm chết đàn.

Câu hỏi thường gặp