Lịch nuôi ong dú miền Nam: sáu chặng hai mùa mưa nắng

Miền Nam không có mùa đông, ong dú bay gần như mọi ngày trong năm. Nghe thì sướng, nhưng chính vì thế nhiều người nuôi ở đây làm việc với đàn quanh năm không nghỉ: mở tổ lúc nào thấy rảnh, tách lúc nào thấy đông, thu lúc nào thấy đầy. Đàn bị xáo trộn liên tục nên không mạnh lên được. Lịch ở miền Nam vì vậy không phải để tránh lạnh, mà để biết dừng tay đúng lúc.

Mùa mưa và mùa khô khác nhau ở chỗ nào với đàn ong

Sáu chặng của một năm nuôi ở miền Nam

Tháng 5 và 6: mưa về, ngắm đàn

Những cơn mưa đầu mùa làm mát đất, cỏ cây xanh lại. Đàn vừa qua cuối mùa khô nóng bức cần vài tuần hồi sức. Đây là lúc mở kiểm một lượt cho cả trại: đếm đàn mạnh, đàn yếu, thay mái che, dọn cỏ, kiểm chân giá. Chưa tách vội.

Tháng 7 và 8: tách đàn

Mưa đã đều, nguồn hoa ổn, đàn khoẻ lại rõ. Tách những đàn đông ong và nhiều bánh nhộng. Chọn buổi sáng nắng sau một đêm không mưa, hoặc chiều nắng nhẹ trước cơn mưa chiều vài tiếng. Mỗi lần tách, chia bánh nhộng và ong sang thùng mới, đàn mẹ giữ nguyên chỗ.

Tháng 9 và 10: để đàn lớn

Mưa dày hơn, có những đợt mưa liền nhiều ngày. Ngừng tách. Việc chính là giữ thùng khô: mái che rộng, đáy thoáng, nghiêng nhẹ ra trước. Với đàn mới tách, chỉ nhìn cửa tổ xem ong đã mang phấn về chưa.

Tháng 11 và 12: thu mật

Mưa thưa dần, trời ráo, các bọng mật đã đầy sau mùa mưa. Thu vào buổi sáng khô, chỉ lấy bọng đậy kín ở rìa tổ, chừa phần cho đàn. Lọc, để lắng và đóng chai ngay trong ngày.

Tháng 1 và 2: vườn ra hoa, canh thuốc

Nhiều vườn cây ăn trái ở Đông Nam Bộ và miền Tây được xử lý ra hoa trong mùa khô. Ong dú ra vào tấp nập. Cái cần canh là thuốc phun: nói chuyện với chủ vườn, xin được báo trước để đóng cửa tổ hoặc dời thùng.

Tháng 3 và 4: chống nóng, không đụng

Đây là quãng đáng lo nhất ở miền Nam. Nắng gắt, gió khô, nhiều nơi nước giếng cạn. Không thu, không tách, không mở tổ. Chỉ lo cho thùng đủ mát:

• Thùng dưới tán cây hoặc mái che cao có khoảng thoáng phía trên.
• Thùng gỗ dày, tránh phơi nắng chiều hướng tây.
• Khay nước có chỗ đậu đặt gần trại, thay mỗi ngày.
• Không tưới nước trực tiếp lên thùng.

Nuôi trong phố và nuôi trong vườn

Người nuôi ở thành phố, đặt thùng trên sân thượng hay ban công, gặp mùa khô khắc nghiệt hơn người ở vườn: mái bê tông hấp nóng, ít cây che. Nếu nuôi kiểu này, ưu tiên góc có bóng buổi chiều, kê thùng trên giá gỗ cách nền, và trồng thêm vài chậu cây có hoa quanh đó. Người nuôi trong vườn thì đỡ nóng hơn nhưng phải lo kiến và thuốc phun. Mỗi kiểu có cách bố trí riêng, xem thêm ở Mô hình nuôi phù hợp.

Biết dừng tay: ba câu tự hỏi trước khi mở thùng

1. Trời hôm nay có ráo và nắng nhẹ không? Mưa hay nắng gắt thì để hôm khác.
2. Lần gần nhất mở thùng này là khi nào? Mới mở chưa lâu thì thôi.
3. Mở ra để làm việc gì cụ thể? Chỉ để xem cho yên tâm thì nhìn cửa tổ là đủ.

Ba câu này giúp đàn được yên phần lớn thời gian trong năm. Nhiều người nuôi trong vùng đã rút ra điều đó sau vài năm, đọc thêm ở Kinh nghiệm người nuôi.

Gần trại, dễ nhận giống

Người ở miền Nam có lợi thế ở gần trại Ong Quý tại Trảng Bàng, Tây Ninh. Trại có tổ ong dú giống, mật ong dú, son dưỡng môi làm từ sáp ong dú và hộp quà mật; xem và hỏi tư vấn chọn đàn tại ongquy.com. Thời điểm nhận giống hợp nhất là đầu mùa mưa. Nếu muốn tận mắt xem một trại vận hành theo mùa, cách tách đàn, cách thu mật, có thể đăng ký tham quan và học thực hành qua ongdu.com/tour.

Câu hỏi thường gặp