Chuẩn bị mùa mưa nuôi ong dú miền Nam: vườn, phố, ven kênh

Miền Nam chỉ có hai mùa, và mùa mưa thường kéo từ khoảng tháng năm tới tháng mười một. Kiểu mưa quen thuộc là sáng nắng, chiều đổ một trận rào thật lớn rồi tạnh, tối mát. Với ong dú, đây là kiểu thời tiết dễ chịu: buổi sáng đi làm, buổi chiều nghỉ. Đàn khoẻ ở miền Nam thường lên tốt trong mùa mưa.

Cái khó của vùng này không nằm ở trời mà nằm ở xung quanh tổ ong: kiến bò lên nhiều, cỏ mọc nhanh, vườn cây trái phun thuốc dày, và những đợt nước lên cuối năm ở vùng trũng. Mỗi chỗ đặt thùng lại có một thứ phải lo trước. Bài này chia theo ba kiểu chỗ nuôi hay gặp nhất.

Điểm chung cho mọi chỗ nuôi

Dù đặt thùng ở đâu, trước khi vào mùa mưa nên làm một lượt những việc sau:

• Kiểm nắp và mái che, chỗ nào hở thì sửa. Mưa rào miền Nam thường kèm gió nên mưa tạt xiên.
• Kê thùng cách mặt đất hoặc mặt sàn, không để đáy thùng chạm nơi đọng nước.
• Làm chân giá có cách chặn kiến, ví dụ chén nước có vài giọt dầu dưới mỗi chân, và thay nước sau mỗi trận mưa vì nước mưa làm tràn.
• Tỉa cành, phát cỏ chạm vào thùng hay giá, vì đó là cầu cho kiến.

Kiểu một: thùng đặt trong vườn cây ăn trái

Vườn xoài, chôm chôm, sầu riêng, bưởi, nhãn là chỗ ong dú thích: nhiều hoa, có bóng mát. Nhưng đầu mùa mưa cũng là lúc nhiều vườn xử lý ra hoa, bón phân và phun thuốc nấm, thuốc sâu.

Việc nên làm

1. Ghi lại lịch phun của vườn nhà và hỏi các vườn sát ranh.
2. Đặt thùng ở đầu gió, cạnh bờ rào, xa chỗ phun tập trung.
3. Hôm phun, đóng cửa tổ bằng lưới thoáng từ tối hôm trước, mở lại khi thuốc đã khô.
4. Giữ vài bụi hoa dại, cây hàng rào ở bờ vườn làm nguồn ăn khi cây chính hết hoa.

Kiểu hai: thùng trên sân thượng nhà phố

Nhiều người ở Sài Gòn và các thành phố phía Nam nuôi vài thùng ong dú trên sân thượng hay ban công, vì ong dú không có ngòi đốt và đàn đi kiếm ăn quanh cây xanh trong khu phố. Mùa mưa ở phố có ba chuyện riêng:

Ở phố, cũng nên để ý chuyện hàng xóm phun thuốc muỗi hay xịt côn trùng cho cây cảnh. Một câu nói trước với nhà bên cạnh giúp tránh được nhiều chuyện.

Kiểu ba: vườn ven kênh, ruộng thấp

Ở miền Tây và các vùng trũng, cuối mùa mưa thường gặp nước lên cùng những đợt triều cường. Đất vườn ngấm nước lâu, chân giá dễ lún.

• Đặt thùng trên giá cao hơn mức nước lên từng thấy ở vườn mình, có giằng chéo.
• Chân giá kê trên gạch hoặc cọc bê tông để không lún trong đất bùn.
• Chuẩn bị sẵn một chỗ cao trong nhà hay nhà kho để tạm đưa thùng vào khi nước lên bất thường.
• Sau đợt nước, phát cỏ rác bám quanh chân giá vì đó là nơi kiến làm tổ.

Xem thêm các bài trong mục Mô hình nuôi phù hợp để chọn cách đặt thùng hợp với chỗ ở của mình.

Tận dụng mùa mưa để mở rộng đàn

Khi mưa đã đều và vườn có hoa, đàn khoẻ ở miền Nam thường đông quân nhanh. Đây là lúc tách đàn hợp nhất trong năm, chọn những đàn có nhiều bánh ấu trùng già và bọng mật đầy. Ai mới bắt đầu và muốn có đàn ngay mùa này có thể tìm tổ giống ở trại ong dú Ong Quý (Trảng Bàng, Tây Ninh), cùng vùng khí hậu miền Nam nên đàn về không phải làm quen với kiểu thời tiết khác. Trại cũng có mật ong dú, hộp quà mật và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi. Muốn tận mắt xem tách đàn và sắp thùng trong vườn thì có thể đăng ký tour học thực hành tại trại.

Câu hỏi thường gặp