Ong dú miền Nam mùa khô: mùa hoa rồi quãng hụt

Người nuôi ong dú ở miền Nam hay được hỏi: mùa khô có phải mùa khó không? Câu trả lời là nửa phải nửa không. Những tuần đầu mùa khô, khi mưa vừa dứt, trời trong, nhiều vườn xoài, chôm chôm, sầu riêng, cây có múi bắt đầu ra hoa, đàn ong dú làm ăn được nhất năm. Còn đoạn cuối, khi nắng tháng ba, tháng tư đổ lửa xuống mái tôn và ruộng đồng nứt nẻ, thì đàn mới bắt đầu thấy hụt.

Vì vậy, câu hỏi đàn ong dú miền Nam cần gì trong mùa khô phải trả lời thành hai phần. Hiểu được hai nửa này, người nuôi sẽ biết lúc nào nên thu mật, lúc nào nên giữ tay.

Nửa đầu mùa khô: tận dụng mùa hoa

Khi mùa mưa chấm dứt, nhà vườn miền Nam bắt đầu xiết nước, xử lý cho cây ra hoa. Ong dú bay không xa, nên đàn đặt ngay trong hoặc sát vườn cây ăn trái được hưởng trọn. Đây là lúc cửa tổ đông nhất, ong mang phấn về liên tục, bình mật đầy dần.

Người nuôi cần làm gì trong quãng này?

• Để yên: đàn đang làm việc hết công suất. Mở thùng nhiều chỉ làm gián đoạn.
• Kiểm chỗ chứa: thùng quá chật thì đàn hết chỗ cất mật. Với thùng có phần tầng mật tách riêng, có thể chuẩn bị sẵn.
• Hỏi lịch phun của nhà vườn: mùa hoa trái cây cũng là mùa phun thuốc dưỡng hoa, trừ sâu. Nắm lịch để che chắn hoặc dời thùng tạm.
• Lên kế hoạch thu mật: chọn lúc đàn đã đầy bình, thu phần dư, chừa lại phần lớn.

Nửa cuối mùa khô: quãng hụt

Hoa trái cây tàn, đồng ruộng sau thu hoạch trơ gốc rạ, cỏ dại cháy nắng. Ngoài trời ít thứ cho ong ăn, trong khi nắng chiều nung thùng nóng rực. Đàn chuyển sang sống bằng dự trữ đã tích ở nửa đầu.

Đàn cần gì lúc này

1. Dự trữ đủ: phần mật, phấn chừa lại sau lần thu đầu mùa khô.
2. Bóng chiều: thùng phải được che từ sau trưa, mái che cao, thoáng.
3. Nước: một chậu nước nông có sỏi, đặt cách thùng một quãng.
4. Yên tĩnh: không mở thùng, không tách đàn, không dời chỗ.
5. Chặn kiến: kiến vàng, kiến hôi mùa khô rất ráo riết, phải kiểm chân kê mỗi tuần.

Nuôi ở đâu thì khác ở đâu

Miền Nam có người nuôi trong vườn, có người nuôi trong phố. Cùng một mùa khô, hai nơi khác hẳn.

Người nuôi ở phố nên đặt thùng ở ban công hướng đông, tránh sân thượng phơi nắng nguyên chiều. Có thể xem thêm cách bố trí ở mục Mô hình nuôi phù hợp.

Dấu hiệu cho biết đã tới quãng hụt

Không cần đợi lịch, đàn tự cho người nuôi biết. Ong về không còn mang phấn vàng ở chân. Cửa tổ buổi sáng thưa dần dù trời nắng đẹp. Trưa có nhiều ong ra bám cửa quạt nóng. Thấy những dấu hiệu đó là lúc dừng hẳn việc thu mật và tập trung che, cấp nước. Nếu thấy ong kéo xác ấu trùng ra ngoài, đàn đã thiếu ăn nặng, cần hỏi người có kinh nghiệm trước khi can thiệp.

Ghé trại ong dú ngay trong vùng

Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh nằm ngay trong khí hậu hai mùa của miền Nam, nên cách chăm qua mùa khô ở trại cũng chính là cách người nuôi Đông Nam Bộ, miền Tây đang gặp. Trại có tổ ong dú giống nhân bằng tách, mật ong dú, son dưỡng môi từ sáp ong dú và hộp quà mật. Từ Sài Gòn hay các tỉnh lân cận, người muốn học tận nơi có thể đăng ký tour tham quan và thực hành tại trại để xem đàn được che nắng, cấp nước ra sao giữa tháng nóng nhất.

Câu hỏi thường gặp