Nuôi ong dú miền Nam: 5 nhầm tưởng làm mất đàn

Ở miền Nam, câu người ta hay nói khi mới nuôi ong dú là: trời ấm quanh năm, hoa lúc nào cũng có, nuôi dễ lắm. Câu đó đúng một nửa. Khí hậu ở đây quả thật dễ chịu với ong dú hơn vùng lạnh. Nhưng chính vì dễ, nhiều người bỏ qua những thứ nhỏ, và đàn mất đi vì những thứ nhỏ đó.

Dưới đây là năm nhầm tưởng hay gặp, mỗi cái kèm thực tế và cách làm.

Nhầm tưởng 1: chống kiến một lần là xong

Ở vùng nóng ẩm, kiến không có mùa nghỉ. Chén nước ngâm chân giá cạn trong vài ngày nắng, hoặc đầy lá rụng làm cầu. Dầu nhớt bôi chân giá khô lại, bám bụi. Cỏ mọc cao chạm thùng sau một đợt mưa. Kiến chỉ cần một đường duy nhất.

Mối là chuyện riêng của miền Nam: giá gỗ cắm đất, thùng đặt sát nền ẩm có thể bị mối đục từ chân lên mà người nuôi không thấy cho tới khi giá gãy.

• Giá kê bằng sắt, bê tông hoặc gỗ đã xử lý, không chôn gỗ trần xuống đất.
• Kiểm chén chống kiến mỗi tuần, thay nước, vớt lá.
• Phát cỏ quanh chân, cắt cành, dây leo chạm thùng.

Nhầm tưởng 2: vườn cây ăn trái là thiên đường

Xoài, nhãn, chôm chôm, sầu riêng, bưởi đều cho ong nguồn hoa. Nhưng nhiều nhà vườn xử lý cho cây ra hoa trái vụ và phun thuốc phòng sâu bệnh trong mùa hoa. Thùng đặt giữa vườn đúng lúc phun là đàn dính trọn.

Không cần né vườn trái cây, chỉ cần biết lịch. Làm quen với chủ vườn quanh nhà, hỏi họ phun lúc nào để đóng cửa tổ. Chỗ đặt thùng nên ở góc vườn ít phun nhất, gần nhà, gần hàng rào cây bụi. Những loại hoa nền ong dú hay ghé ở phía Nam có tổng hợp tại mục Nguồn hoa địa phương.

Nhầm tưởng 3: mưa ở miền Nam chỉ là mưa rào, không sao

Mưa chiều mùa mưa thường nhanh, nhưng ngày nào cũng mưa thì gầm thùng không bao giờ khô. Vườn miền Tây có mương, có những đợt nước lớn, triều cường dâng ngập lối đi. Thùng kê thấp hút ẩm từ dưới lên, tổ dễ mốc, ván đáy mục dần.

Nhầm tưởng 4: ong vùng nóng thì chịu nóng giỏi

Ong dú ở miền Nam đã quen nóng, nhưng thùng gỗ phơi nắng trực tiếp suốt buổi chiều những tháng cuối mùa khô thì bên trong rất nóng. Sáp tổ mềm đi, đàn phải dồn sức quạt mát thay vì đi làm. Cũng là lúc hoa dại cạn bớt, nước khó tìm.

1. Đặt thùng nơi có bóng mát buổi chiều: dưới tán cây vừa phải, giàn leo, mái hiên.
2. Mái che cách nắp thùng một khoảng để gió lùa qua.
3. Đặt khay nước nông có thả que hoặc lá cho ong đậu uống.

Nhầm tưởng 5: hoa có quanh năm thì thu mật quanh năm

Hoa có quanh năm không có nghĩa là lúc nào cũng dư. Có những quãng hoa thưa, có lúc đàn đang nuôi nhiều ấu trùng và cần cả mật lẫn phấn. Người vét mật đều tay mỗi tháng thường thấy đàn mỏng dần mà không hiểu vì sao.

Thu theo sức đàn chứ không theo lịch: chỉ lấy bọng đầy, để lại phần lớn bọng quanh khu ấu trùng, không đụng bọng phấn. Mật ong dú nhiều nước, vị chua thanh; trời nóng ẩm càng dễ lên men nên thu xong để ngăn mát. Tách đàn cũng vậy, chỉ tách đàn đã đông và khỏe. Thêm những câu chuyện thật của người nuôi trong mục Kinh nghiệm người nuôi.

Chọn đàn và chọn người hỏi

Ở miền Nam, nguồn đàn giống không thiếu, nhưng đàn tách từ trại khác hẳn tổ bắt từ rừng về: đàn trại đã quen thùng, không làm hại đàn hoang. Trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống tách từ đàn nuôi, mật ong dú, các món từ sáp ong dú như son dưỡng môi và hộp quà mật, và ở gần nên người trong vùng có thể ghé tận nơi xem đàn trước khi nhận. Ai đã nuôi và muốn bán bớt tổ, mật cho người quanh vùng có thể đăng ở chợ mua bán giữa người nuôi.

Câu hỏi thường gặp