Nguồn hoa miền Nam đổi ra sao khi vườn tạp thành vườn chuyên

Nói tới miền Nam, người nuôi ong dú hay nghĩ ngay tới chữ «thuận»: nắng ấm quanh năm, không có mùa đông lạnh, đàn ra vào gần như mỗi ngày. Điều đó vẫn đúng. Nhưng thuận khí hậu không có nghĩa là nguồn hoa còn như xưa, vì thứ thay đổi nhanh nhất ở miền Nam lại chính là cái vườn.

Ngày trước, vườn nhà ở Nam Bộ thường là vườn tạp: xoài, mít, chuối, dừa, ổi, rau thơm, bờ mương đầy cỏ. Giờ nhiều vườn đã thành vườn chuyên một loại cây có giá, chăm kỹ, phun đều. Ruộng lúa ở nhiều nơi lên liếp trồng cây ăn trái. Vùng giáp thành phố thì đất vườn thành khu công nghiệp, khu dân cư.

Vườn tạp và vườn chuyên: đàn ong thấy gì khác

Không phải vườn chuyên là xấu với ong dú. Trong mùa hoa, một vườn cây ăn trái nở rộ là bữa tiệc. Cái khó là trước và sau đợt đó, đàn không còn gì để ăn trong bán kính bay ngắn của mình, và trong lúc tiệc thì lại có nguy cơ gặp thuốc.

Chuyện thuốc: rủi ro lớn hơn chuyện thiếu hoa

Ở nhiều vùng miền Nam, đàn ong dú hiếm khi chết vì đói, nhưng có thể tàn nhanh sau một đợt phun thuốc ở vườn bên cạnh. Dấu hiệu thường gặp là ong chết rải trước cửa tổ, đàn thưa hẳn chỉ sau một hai ngày.

Thỏa thuận với hàng xóm, từng bước

1. Biết rõ vườn nào nằm trong vòng vài trăm mét quanh tổ, ai là chủ.
2. Tới nói chuyện, mang theo chai mật nhỏ làm quà, giải thích ong dú giúp thụ phấn cho chính vườn họ.
3. Xin được báo trước khi phun, dù chỉ một buổi.
4. Gợi ý phun vào chiều muộn, khi ong đã về tổ, nếu chủ vườn đồng ý.
5. Khi được báo, đóng cửa tổ từ tối hôm trước, mở lại khi thuốc đã khô và mùi đã bớt.

Mùa khô và nước mặn ở vùng ven biển

Các tỉnh ven biển miền Tây có những năm mùa khô nước mặn vào sâu. Cây trong vườn bị stress, hoa thưa hoặc rụng, cỏ bờ mương héo. Đàn ong dú vì vậy cũng hụt ăn đúng mùa lẽ ra nhiều hoa.

• Che nắng trưa cho thùng, đặt dưới tán cây.
• Giữ một chỗ có nước ngọt sạch cho ong uống gần tổ.
• Năm nào mặn nặng, giảm việc lấy mật, để đàn giữ kho qua mùa.

Nhịp mùa mưa, mùa khô của từng vùng được viết kỹ ở Khí hậu & mùa vụ.

Giữ một góc vườn tạp cho đàn

Dù vườn chính đã chuyên canh, vẫn có thể chừa lại một góc, một bờ mương, một hàng rào cho đàn ong. Vài gốc dừa, chuối, ổi, khế, cùng rau thơm và cỏ hoa ven mương là đủ để đàn có bữa thường ngày giữa hai mùa hoa lớn. Góc này cũng là chỗ đặt tổ lý tưởng: có bóng, xa đường phun chính, dễ trông.

Muốn xem người nuôi khác trong vùng sắp xếp vườn và tổ thế nào, đọc thêm Kinh nghiệm người nuôi.

Mua bán tổ và mật cho đúng chỗ

Miền Nam nuôi ong dú thuận nên người mới vào nghề nhiều, mua bán tổ cũng rộn. Lời khuyên là chỉ nhận tổ giống nhân bằng tách đàn từ người nuôi, không mua tổ bắt ngoài tự nhiên, và nên hỏi người bán về nguồn hoa nơi đàn đang sống để chọn chỗ đặt tương tự. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh có tổ ong dú giống, mật ong dú và sản phẩm từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật. Còn muốn tìm người nuôi quanh khu mình để mua bán tại chỗ, có thể xem chợ ong dú.

Câu hỏi thường gặp