Khách miền Nam mua ong dú: mua mật, mua tổ hay làm quà

Ở miền Nam, ong dú đã quen mặt hơn nhiều nơi khác: ông bà ở quê từng có tổ trong bọng cây, hộp gỗ treo dưới hiên. Vì quen, khách Nam bộ hỏi rất thực tế và chia ra khá rõ ba kiểu: người chỉ muốn mua mật, người muốn đặt một hai thùng ở nhà phố hay vườn quê, và người tìm món quà có chút khác lạ. Mỗi kiểu khách cần một câu trả lời khác nhau, và người bán gộp chung một lời là dễ làm khách hiểu sai.

Khách mua mật: «Sao mật này chua?»

Câu này gặp hoài. Người quen mật ong thường nếm mật ong dú lần đầu hay giật mình vì vị chua thanh, mùi thơm lạ và độ loãng. Đó là đặc tính tự nhiên của mật ong dú, không phải mật hư. Mật chỉ đáng ngờ khi chua gắt, sủi bọt nhiều, có mùi men rượu nồng, thường do để ngoài trời nóng quá lâu.

Còn chuyện thật giả, nói thẳng: không có mẹo bếp núc nào như đốt, nhỏ vào nước hay thử với giấy cho kết quả chắc chắn. Cách đáng tin hơn là mua ở nơi cho mình thấy tổ, thấy cách vắt, và chịu trả lời mật lấy từ đâu, vắt khi nào. Mua về rồi thì đựng chai thuỷ tinh sạch, cất ngăn mát.

Khách mua tổ: nhà phố, sân thượng, vườn quê

Không ít người ở thành phố muốn đặt thùng ong dú trên sân thượng hay ban công. Được, nhưng có mấy điều phải lường trước:

Ở phố

• Sân thượng lát gạch, mái tôn rất nóng vào trưa; phải có mái che và chỗ mát cho thùng.
• Quanh nhà cần có cây, hoa trong bán kính ong bay được: cây xanh dọc đường, công viên, chậu hoa nhà mình.
• Hàng xóm có thể ngại dù ong dú không có ngòi đốt; nói trước một tiếng cho êm.

Ở vườn quê

• Vườn cây ăn trái, hàng rào bông trang, dừa, xoài là nguồn hoa quen thuộc.
• Coi chừng kiến và thằn lằn; chân giá nên có cách chặn kiến.
• Vườn kế bên phun thuốc thì phải hỏi lịch để đóng cửa tổ.

Muốn biết trong vùng mình mùa nào cây gì trổ bông, mục Nguồn hoa địa phương có ghi lại.

Mưa chiều và quãng nắng cuối mùa khô

Miền Nam chỉ có hai mùa, nghe thì dễ, nhưng mỗi mùa có cái khó riêng:

Ai nghĩ miền Nam nuôi đâu cũng sống thì hay mất tổ vào đúng quãng cuối mùa khô này.

Khách mua quà: mang đi xa sao cho ổn

Mật ong dú hay được chọn làm quà cho người thân ở xa hoặc biếu dịp lễ Tết. Vì mật nhiều nước, mang đi đường dài cần để ý:

1. Chọn chai nắp kín, đổ không quá đầy để chừa chỗ nếu mật nở ra.
2. Giữ mát suốt đường, tránh để trong cốp xe nắng.
3. Dặn người nhận cất ngăn mát ngay khi tới tay.
4. Kèm một dòng nhắn rằng vị chua là tự nhiên, để người nhận khỏi tưởng mật hỏng.

Ngoài mật, quà từ sáp ong dú như son dưỡng môi cũng là lựa chọn gọn nhẹ, không lo đổ vỡ hay lên men.

Gợi ý chỗ mua cho từng kiểu khách

Ở miền Nam, người cần mật, cần tổ hay cần quà đều tìm được trại nuôi thật trong vùng. Một nơi để tham khảo là trại ong dú Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh: trại có mật ong dú, hộp quà mật, son dưỡng môi từ sáp ong dú và tổ giống nhân bằng cách tách, xem tại ongquy.com. Người đã nuôi vài thùng, muốn bán bớt mật hoặc tìm thêm tổ từ người nuôi khác quanh mình thì có chợ mua bán của người nuôi ong dú. Còn muốn biết các trại khác ở Nam bộ, xem mục Trại ong trong vùng.

Câu hỏi thường gặp