Hỏi chủ trại ong dú miền Nam: chỗ nhà mình có hợp?

Lỗi hay gặp nhất của người mua tổ ong dú ở miền Nam là hỏi chủ trại câu chung chung rồi nhận câu trả lời chung chung: ong dễ nuôi không, mật nhiều không. Ở vùng nóng ẩm quanh năm, ong dú đúng là dễ hơn nhiều nơi khác. Nhưng dễ không có nghĩa là đàn nào đặt chỗ nào cũng sống. Thứ quyết định là đàn có hợp với chỗ nhà mình hay không, và chỉ khi bạn kể cho chủ trại nghe nhà mình ra sao thì câu trả lời mới có ích.

Bài này vì vậy đi theo hướng ngược: bạn là ai, nuôi ở đâu, thì nên hỏi gì.

Ba câu chung cho mọi người mua

1. Đàn này tách tại trại hay gom từ nơi khác? Đàn tách tại trại, chủ biết rõ đàn mẹ, thường ổn định hơn đàn vừa gom về.
2. Lần thu mật gần nhất là khi nào? Đàn vừa bị lấy cạn sẽ cần thời gian gây lại, nhất là khi mang về chỗ mới.
3. Mùa mưa vừa rồi đàn có gặp chuyện gì không? Câu này mở ra được nhiều thứ: kiến, mối, dột, ẩm mốc.

Nếu bạn ở nhà phố, nuôi trên sân thượng hay ban công

Ở thành phố, nguồn hoa là cây cảnh, cây xanh đường phố, vườn nhà quanh khu. Nên hỏi chủ trại:

• Đàn nào hợp nuôi chỗ ít hoa, nên chọn đàn đông hay đàn vừa?
• Sân thượng nắng gắt buổi trưa thì che thế nào cho thùng khỏi nóng?
• Hàng xóm sợ ong thì nói sao cho phải?

Câu cuối nghe không liên quan, nhưng người có nghề sẽ trả lời ngay: ong dú không có ngòi đốt, ít khi bay vào nhà người, thường chỉ quanh quẩn tìm hoa. Biết cách nói để hàng xóm yên tâm cũng là một phần của việc nuôi trong phố. Các kiểu đặt thùng cho nhà phố có trong mục Mô hình nuôi phù hợp.

Nếu bạn có vườn trái cây

Vườn cây ăn trái miền Nam cho hoa gần như quanh năm, nhưng cũng là nơi có lịch phun thuốc, phun dưỡng hoa, xử lý ra hoa. Nên hỏi:

• Vườn của trại có phun không, phun lúc nào thì ong ít bị ảnh hưởng?
• Đặt thùng ở đầu gió hay cuối gió so với hàng cây hay phun?
• Mùa nước nổi, mùa triều cường thì kê thùng cao ra sao?

Nếu bạn có rẫy điều, vườn tràm hay vườn tạp ở vùng xa

Rẫy, vườn xa nhà thì cái khó là ít người trông. Mùa khô nắng gắt, mùa mưa đường lầy. Nên hỏi:

• Đàn để xa nhà, mấy ngày mới ghé thì có ổn không?
• Mùa khô có cần để nước cho ong không, để thế nào cho khỏi cạn?
• Có ai trộm thùng, phá thùng không, trại phòng thế nào?

Hoa điều, hoa tràm và cây rừng trồng là nguồn quen thuộc của nhiều trại ở miền Đông. Đọc thêm ở mục Nguồn hoa địa phương để biết mùa nào đàn ăn tốt.

Mùa mưa: kiến, mối và dột

Miền Nam có hai mùa rõ. Mùa khô thì nắng, nóng nhưng ít sự cố. Mùa mưa thì mọi thứ ẩm, kiến tìm chỗ khô, mối bò lên chân kệ, thùng gỗ ngấm nước. Hỏi chủ trại cách họ phòng từng thứ, rồi so với bảng dưới:

Người bán nên khuyên bạn điều gì

Khi bạn kể rõ chỗ mình, chủ trại có nghề đôi khi sẽ nói thật: chỗ đó nắng quá, nên che xong rồi hẵng lấy ong; hoặc vườn đang phun nhiều, chờ qua đợt. Người chịu khuyên chậm lại là người coi trọng đàn ong hơn đơn hàng. Trại Ong Quý ở Trảng Bàng, Tây Ninh là một nơi có thể hỏi theo cách đó: trại có tổ ong dú giống, mật ong dú và những món từ sáp ong dú như son dưỡng môi, hộp quà mật. Nếu muốn so thêm nhiều nơi bán tổ quanh vùng, chợ mua bán giữa người nuôi là chỗ dễ tìm người gần nhà.

Câu hỏi thường gặp